"احباي عزيز در سراسر عالم، در اولين ساعات بامداد امروز، روح ملكـوتي حضرت امة البهاء روحيه خانم، مونس محبوب حضرت ولي امرالله و انيس اهل بهاء در تمـام دنيا، آخرين يادگار عـائلـه مبـاركـه حضرت عبدالبها، از قيد اين عالم خاكي رهائي يافت..." بيت العدل اعظم

اين خبر تكان دهنده و دردناكي بود كه جامعه بهائيان دنيا را در اولين ماه سال 2000 ميلادي در غم و اندوه عميقي فرو برد. گوئي قرن انوار با صعود اين بانوي عصر تكوين و آخرين يادگار عائله مباركه خاتمه يافت. بانوي عاليقدري كه 90 سال عمر پربار خود را در خدمت و طاعت و بندگي حضرت معبود سپري نمود. حضرت امة البهاء روحيه خانم قدمي برنداشتند مگر براي ترويج امر مبارك و سخني نگفتند به جز براي پيشرفت تعاليم مقدس حضرت بهاءالله. خيرخواه عموم اهل عالم بودند و در تمام ايام حيات با نصايح مشفقانه و اندرزهاي شيرين و به يادماندني مشوق احبـاي جمـال مبـارك گشتند. اگـرچه فقدان هيكل عنصري اين وجود نازنين   ضايعه اي اندوه بار است اما آن بانوي بزرگوار با تعريف و توصيفي كه قبلا از مرگ كرده اند موجبـات آرامـش روحـي احباء را فراهـم ساخته اند. مگر نه آنكه فرمودند: "مرگ، راهي است كه ما را به دروازه بقاي جاوداني رهبري مي كند و مي رساند. حيات اين جهان براي كاشتن گل و لاله و نباتات زيبا و محصولات مفيده است و درو كردن نتيجه و ثمر اين كشت و زرع در ماوراي دروازه مرگ است. تمام اين جهان براي ترقي و سعادت انسان، تكوين و ايجاد شده است. تمام اين زحماتي كه انسان در اين جهان مي كشد تمام قواي مادي و معنوي اين جهان جميع امور از جزئي وكلي براي يك منظور است و آن اين است كه انسان بتواند در اين جهان، وسائل لازم را براي يك مسافرت ابدي آماده نمايد..."

آري، او سراسر زندگي را وقف كاشتن گل هاي معرفت و دوستي و محبت نمود و امروز با خرمني از گل هاي خوشبوي ايمان و ايقان و خدمت و طاعت جهان خاك را ترك نموده به عالم بقا راه يافت.

او با خاطري آسوده قدم به عالم ديگر گذاشت و در ملكوت ابهي مستريح گشت. حضرت امة البهاء با سرور و سرافرازي دوباره به حضور حضرت ولي امرالله شتافت و به عرض مبارك خواهد رساند كه "الحمدالله، در آن عالم نياسودم، به هر كجا سفر كردم و پيام صلح و دوستي حضرت بهاءالله را رساندم و آنان را به محبت و وفاق دعوت كردم."

آري، او به حق يگانه بانوي عصر تكوين است كه قدم و قلم و لسان و فكر و جانش را فقط براي انتشار تعليم حضرت بهاءالله به خدمت گرفت و اطاعت از فرمان مركز ميثاق و ولي امر محبوبش را با تمام وجود پذيرفت. حضرت روحيه خانم در عنفوان جواني چنان به خدمت مشغول گرديد كه لايق همسري غضن ممتاز شد و از آن به بعد در كمال خضوع و خشوع به خدمت حضرت ولي محبوب امرالله پرداخت. تا توانست به كسب مقام ايادي امرالله مفتخر گردد و بعد از صعود آن ولي امر مقتدر و توانا نيز نقشي حياتي در جريان انتقال رياست عاليه آئين بهائي را به بيت العدل اعظم ايفاء نمود. در حالي كه در غم و اندوه سخت قرار داشتند. قطعه شعري يك سال بعد از صعود سروده اند كه مبين اين گفتار است.

صعود اين بانوي عاليقدر عصر تكوين در روز نوزدهم ژانويه سال 2000 ميلادي واقع شد. مراسم تشييع با شكوهي كه از طرف دوستان و عاشقان جمال ابهي برپا گرديد نشانه اي از حق شناسي، وفاداري، محبت و عشق احباي جامعه جهائي بهائي به آن يادگار باقيمانده از عائله مبارك بود.

مراسم تشييع در روز 23 ژانويه در ساعت 2 بعد از ظهر در بيت مبارك حضرت عبدالبهاء به اين ترتيب برگزار گرديد: بيش از دويست نفر در محل بيت مبارك حضور داشتنـد. اعضاء بيت العدل اعظم الهي، حضرات ايادي امرالله جنابان علي اكبر فروتن و دكتر علي محمد ورقا، مشاوران قاره اي، نمايندگان محافل روحـانـي ملـي از سـراسـر جهـان، اعضـاء دارالتبليـغ و شخصيت هاي ديگر جامعه بين المللي بهائي. در برابر صندوق عرش حضرت امة البهاء روحيه خانم با احترام ايستادند و عده زيادي نيز در بيرون از بيت مبارك به حالت سكون و سكوت ايستاده بودند. نماز ميت بوسيله جناب علي نخجواني عضو محترم بيت العدل اعظم الهي تلاوت گرديد و مناجات هائي با سه زبان فارسي و عربي و انگليسي نيز تلاوت و زيارت شد. بعد صندوق عرش را نخست اعضاء بيت العدل اعظم به دوش گرفتند و سپس در بيرون از بيت مبارك به دوش ساير اعضاء و جوانان كه در حياط بيت مبارك و مجاور باغچه مقابل آن حلقه زده بودنـد، قرار گرفت و به آرامگاه ابدي كه باغچه جلو بيت مبـارك و مجـاور بنـاي دارالتبليـغ بين المللـي بـود، حمـل گرديد. آرامگاه ابدي حضرت امة البهاء مفروش با گل هاي زيبائي بود كه از نقاط مختلف واصل گرديده بودند. عـرش مقدس آن ايادي برجستـه امـرالله و مـونـس و يـار بـاوفـاي حضـرت ولـي عزيز امرالله در ميـان انبوهـي از گل هـاي زيبـا قـرار گـرفـت و آن آرامگاه با انبوهي از حلقه ها و دسته هاي گل مفروش گرديد. در همان حال ابر رحمت الهي نيز گريستن آغاز نمود و آن فضاي معطر را لطيف و پر طراوت ساخت. آري، در آن لحظات آسمان نيز گريست و ياران را همراهي نمود.

خبرنگاران و روزنامه نگاران اين واقعه را با عكس هاي زيبائي از مراسم تشييع و نيز شرح مختصري از حيات عنصري حرم مبارك كه بوسيله دفتر اطلاعات عمومي جامعه بهائي دريافت داشته بودند به سمع و نظر همگان رساندند.

دفتر اطلاعات عمومي جامعه بين الملل بهائي در روز بيستم ژانويه خطاب به عموم محافل مليه چنين فرمودند:

"ياران عزيز الهي، دفتر اطلاعات عمومي جامعه بين المللي بهائي متن خبر مربوط به صعود حضرت امة البهاء روحيه خانم را براي دفاتر خبرگزاري ها ارسـال داشته است... تـا بنحو مقتضي از جمله ارسال آن به وسائط جمعي خبري    عمده اي كه در آن كشور وجود دارد، مورد استفاده قرار گيرد. با تحيات ابدع ابهي" دفتـر اطلاعـات عمومي

ياران ايران نيز به محض دريافت خبر، اندوه عميق احباي ايران را به ساحت رفيع بيت العدل اعظم الهي چنين ابراز داشته اند:

"توقيراً دريافت خبر صعود ملكوتي تنها يادگار عائله جليله مباركه، حضرت امة البهاء روحيه خانم، ايادي عزيز امرالله، موجب تأثر و تأسف عميق احباب مهد امرالله گرديد. از آستان جمال مبارك رجا داريم همچنان كه حياتشان مشحون از خدمات خستگي ناپذير بود، صعودشان نيز موجب تلاش جديد در ارائه خدمات شايسته احباي عالم گردد..."

اين خبر نه تنها براي احباء بلكه براي عموم كساني كه به نحوي از انحاء آن حضرت را ملاقات و زيارت كرده بودند سخت و ناگوار بود. اين نفوس اعم از ملوك يا مملوك، غني يا فقير، عالم يا امـّي، زن يا مرد، پير يا جوان، شهري يا روستائي از هر نژاد و قبيله، از هر دين و آئين و از هر طايفه و گروهي كه بودند متأثر شدند و تأثر و تألم خود را به نحوي ابراز داشتند. عده اي با حضور در محل و شركت در مراسم تشييع و برخي با ارسال تلگرام به ساحت بيت العدل اعظم خود را در غم و اندوه بهائيان در اين مصيبت عظيم شريك و سهيم ساختند. از جمله رئيس جمهور امريكا طي تلگرافي مراتب تسليت و همدردي خود و همسرش را به رئيس محفل ملي امريكا تقديم داشت. اكثر رسانه هاي سمعي و بصري نيز با پخش گزارشي از ايـن واقعـه و مختصـري از شـرح حـال حضـرت امة البهاء، به تشـريح آئيـن بهائي پرداخته اند. در حقيقت حتّي صعـود ملكوتي حضرت ايادي امرالله امة البهاء سبب نشر تعاليم و تبليغ امر حضرت بهاء الله گرديد. در خاتمه به يكي از گزارشات راديوئي بسنده نموده موضوع را به اتمام مي رسانيم.

صداي امريكا در 23 و 24 ژانويه اين خبر را پخش نمود كه ذيلا به نقل اين خبر همانطور كه پخش گرديده، مبادرت مي ورزد:

جسد خانم رباني ديروز طي مراسمي با حضور جمع كثيري از نمايندگان كشورهاي مختلف در شهر حيفا به خاك سپرده شد. گزارشي داريم در اين زمينه كه همكارم بازگو مي كند: روز گذشته نمايندگان جوامع بهائي سراسر جهان براي شركت در مراسم خاكسپاري جسد خانم روحيه رباني همسر شوقي رباني ولي فقيد امر بهائي در شهـر ساحـلـي حيفا در اسرائيل گـرد آمدند. داگلاس مـور سخنگـوي جامعه بين المللـي بهائـي در حيفا مي گويد: متجاوز از هشتاد كشور از مغولستان گرفته تا جزيره ساموآ، از هند تا كاستاريكا، كانادا و ايالات متحده، نمايندگاني را براي شركت در اين مراسم كه به سبك بهائي با دعا و مناجات و نماز ميت همراه بود، اعزام داشته بودند. داگلاس مور درباره اين مراسم و رويدادهاي مربوط به آن گفت: در پايان مراسم تابوت جسد خانم رباني بر دوش دو گروه به محلي كه در آنجا به خاك سپرده شد حمل گرديد. اعضاء بيت العدل اعظم بالاترين نهاد جامعه بهائي ابتدا تابوت را بر دوش گرفته و تا دم در بيت [حضرت] عبدالبهاء كه مراسم در آنجا برگزار شد حمل كردند. از آنجا تابوت به دوش نمايندگاني از سرخ پوستان بهائي و اقوام افريقائي، آسيائي، امريكائي و ايراني تبار منتقل شد كه آن را تا مقر نهائيش كه باغي در برابر منزل مسكوني روحيه خانم بود حمل كردند.

- از آقاي داگلاس مـور پـرسيـدم كـه خانم رباني فارسي را خوب حرف مي زدند و ظـاهـراً بـا آداب و رسـوم شـرقـي آشنائي كـامـل داشتند. ايـن آشنـائي از كجا سـرچشمـه مي گرفت؟

- آقاي مور گفت: او همسر شوقي افندي رباني بود كه از سال 1921 تا 1957 ميلادي ولي امر بهائي و رهبر بهائيان جهان بود. آنان در سال 1937 ميلادي ازدواج كردند و در طول بيست سال زندگي، روحيه خانم يار و ياور و منشي ايشان بودند و فارسي را از ايشان و از خانواده مقدس فرا گرفتند.

- از آقاي داگلاس مور پرسيدم كه روحيه خانم چرا در اسرائيل زندگي مي كردند و علت حضور ديانت بهائي در اسرائيل چيست؟

- آقاي مور گفت: اين در واقع موضوعي است تاريخي. [حضرت] بهاءالله بنيان گذار ديانت بهائي از ايران به عراق آن زمان كه بخشي از امپراطوري عثماني بود تبعيد شد پس از مدّتي امپراطـور عثماني و پادشاه وقت ايران به اتفاق مصمم شدند كه ايشان را باز هم از ايران دورتر سازند بنابراين ايشان را از بغداد به استانبول، از آنجا به ادرنه و سرانجام به زنداني مخوف در عكا در فلسطين آن زمان كه محل نگهداري زندانيان مذهبي، سياسي و تبهكاران بود فرستاد. تدريجاً با كاهش مسئوليت ها به [حضرت] بهاءالله اجازه داده شد كه سجن را ترك كند. اما بهائيان تا سال 1908 همچنان در فلسطيـن در اسـارت ترك هـا بودنـد. بنـابرايـن حضور [حضرت] بهاءالله در فلسطين از 1868 تا هنگام فوتش در عكا در 1892 يك امر تاريخي بود. فرزند ارشدش عباس افندي كه خود لقب عبدالبهاء را گزيده بود نيز در فلسطين به درود حيات گفت و مقبره او نيز طبعاً در آنجا قرار دارد. داگلاس مور در پايان سخنانش گفت: جالب است اشاره كنيم كه چه بخش از تاريخ مذاهب به اين منطقه مربوط مي شود. سرزميني كه براي يهود، مسيحيت، اسلام و اينك براي ديانت بهائي مكاني بس مقدس است [حضرت] عبدالبهاء به اين سرزمين مقدس به عنوان لانه و آشيانه پيامبران الهـي اشـاره مي كند. در ايـن منطقـه از جهـان حوادث تاريخي زيادي در رابطه با اديان مختلف ثبت شده است. براي يهوديان و مسيحيان، اين سرزمين موعود است. دوّميـن مكـان مقدس مسـلمانـان جهـان نيـز در هميـن سـرزمين قرار دارد و البته مقدس ترين اماكن بهائيان نيز به جبر تاريخ در اين كشور واقع شده است. درگذشت خانم رباني كه نويسنده، شاعر و فيلم ساز بنامي نيز بود توجه مطبوعات جهان را به خود جلب كرده است از جمله روزنامه نيويورك تايمز كه در شماره ديـروز خود مقاله اي درباره شخصيت و دست آوردهاي اين بانوي كانادائي الاصل منتشـر ساخت. "

به طوري كه ملاحظه مي گردد حتي صعود ايادي عزيز امرالله، امة البهاء روحيه خانم هم به انتشار پيام حضرت بهاءالله در دنيا تبديل گرديد و راديوها و روزنامه هـاي مختلف علاوه بر پخش مراسـم تشييـع بـه انتشـار امـر جمال اقدس ابهـي پرداختند.

دارالانشاء بيت العدل اعظم الهي نيز طي پيامي كه در 29 فوريه 2000 به عالم بهائي ارسال گرديده فرمودند: بيت العدل اعظم الهي پيام هاي همدردي و تسليت از مقامات بين المللي و سران ممالك و شخصيت هاي بارز كه به نحوي از انحاء افتخار زيارت و آشنائي با حضرت امة البهاء را داشتند دريافت فرموده اند و هر يك به نحوي مقام و خدمات آن حضرت را ستوده اند. اميـد آنكه روح آن بانوي عاليقدر عصر تكوين شفيع اهل بهاء مخصوصاً احباي ستمديده ايران گردد و آنان را در خدمات آتي موفق و مؤيد سازد.

آمين يا رب العالمين

منبع و ماخذ: بانوی عصر تکوین تهیه و تدوین مهری وحدت حق صفحۀ 142